24 mar 2022
Angielska fonetyka – nauka wymowy w języku angielsku
Idealny sposób uczenia się języka obcego zakłada pracę jednocześnie nad językiem pisanym, jak i mówionym. Tylko wtedy możemy mówić o kompletnej nauce. W systemie szkolnym często cała uwaga poświęcona jest gramatyce, poprawnemu pisaniu, a kwestia wymowy czasami schodzi na drugi plan. To sprawia, że wiele osób ma solidną blokadę przed mówieniem w języku obcym. Posługujemy się angielskim biernie znacznie lepiej niż czynnie, czyli rozumiemy dużo, ale wstydzimy się mówić w obawie, że powiemy coś nieprawidłowo. Nie da się uczyć pływania tylko teoretycznie, nie da się tylko za pomocą wiedzy teoretycznej być kierowcą. Potrzebna jest też praktyka, a w języku angielskim potrzebne jest mówienie. Dlatego dzisiaj – angielska fonetyka.

Wymowa samogłosek w angielskim – angielska fonetyka
By poprawić swoją wymowę, warto przeanalizować jak brzmią poszczególne głoski i jak układa się aparat mowy, gdy chcemy je wypowiedzieć.
Zacznijmy od samogłosek. W języku angielskim mamy nieco mniej samogłosek niż w języku polskim (w angielskim nie ma ‘ą’, ‘ę’ i ‘ó’), ale angielskie samogłoski (vowels) są zróżnicowane, jeśli chodzi o długość dźwięku ‒ mamy bowiem samogłoski krótkie i długie.
Samogłoski krótkie:
| znak | wyjaśnienie | wyraz angielski | jak czytamy | zapis fonetyczny |
| /ʌ/ | short a ‒ krótkie a | bus | bas | [bʌS] |
| /æ/ | ash sound ‒ dźwięk pomiędzy a i e | tap | tap | [tæp] |
| /e/ | e sound ‒ dźwięk e | pet | pet | [pet] |
| /ə/ | schwa ‒ bardzo krótkie e | about | ebout | [əˈbaʊt] |
| /ɪ / | short i ‒ krótkie i | tip | tip | [tɪp] |
| /i/ | i sound ‒ dłuższe i | merry | meri | [ˈmɛri] |
| /ɒ/ | short o ‒ krótkie o | got | got | [gɒt] |
| /ʊ/ | short u ‒ krótkie u | wood | łud | [wʊd] |
Samogłoski długie:
| znak | wyjaśnienie | angielski | jak czytamy | zapis fonetyczny |
| /ɑː/ | long a ‒ długie a | car | kar | /ka:r/ |
| /ɜː/ | long schwa ‒ dłuższe e | herd | heed | [hɜːd] |
| /iː/ | long i ‒ długie i | cheeese | cziiz | /ʧi:z/ |
| /ɔː/ | long o ‒ długie o | call | kool | [kɔːl] |
| /uː/ | long u ‒ długie u | nude | njuud | [njuːd] |
W ramach pracy nad spółgłoskami, warto poćwiczyć wymowę następujących wyrazów:
| beat | bit |
| key | ki |
| fee | fi |
| bait | bejt |
| fate | fejt |
| bet | bet |
| end | end |
| heard | herd |
| bat | bat |
| and | end |
| bought | bot |
| crawl | krołl |
| calm | kalm |
| father | fader |
| boat | bołt |
| snow | snoł |
| book | buk |
| put | put |
| butter | bater |
| bite | bajt |
| fight | fajt |
| how | hał |
| boy | boj |
Zanim przejdziemy do spółgłosek, jeszcze przez moment zatrzymajmy się przy samogłoskach, a dokładnie przy wspomnianej już ich długości. Czy jest to możliwe, że tę samą literę (w znaczeniu znak) wymawiamy na różne sposoby i z różną długością? Jak najbardziej.
Weźmy ‘i’: bit [bɪt] w wymowie jest krótsze niż ‘i’ w beat [bɪt], a oba te wyrazy mają tak samy zapis fonetyczny. Wyraz bid i bead także fonetycznie składają się z tych samych znaków: [biːd]. A jednak wymawiamy je inaczej. Od najkrótszej wymowy, do najdłuższej, prezentuje się to następująco: bit → beat → bid → bead.
→ Wpis, który może Cię zainteresować: Francuskie zapożyczenia w języku angielskim
Wymowa spółgłosek w języku angielskim
Spółgłoski (consonants) także wymagają szczególnej uwagi. I jest ich zdecydowanie więcej, niż samogłosek.
| znak | wyjaśnienie | wyraz angielski | jak czytamy | zapis fonetyczny |
| /b/ | consonant b ‒ normalne b | bat | bat | [bæt] |
| /d/ | consonant d ‒ normalne d | door | doo | [dɔː] |
| /f/ | consonant f ‒ normalne f | floor | floo | [flɔː] |
| /g/ | consonant g ‒ normalne g | goose | tuus | [guːs] |
| /h/ | consonant h ‒ normalne h | hey | hej | [heɪ] |
| /j/ | consonant j ‒ normalne j | yak | jak | [jæk] |
| /k/ | consonant k ‒ normalne k | cup | kap | [ˈkæp] |
| /l/ | consonant l ‒ normalne l | leaf | liif | [liːf] |
| /m/ | consonant m ‒ normalne m | mood | muud | [muːd] |
| /n/ | consonant n ‒ normalne n | new | njuu | [njuː] |
| /p/ | consonant p ‒ normalne p | pan | pan | [pæn] |
| /r/ | consonant r ‒ normalne r | raw | roł | [rɔː] |
| /s/ | consonant s ‒ normalne s | star | stan | [stɑː] |
| /t/ | consonant t ‒ normalne t | take | tejk | [teɪk] |
| /v/ | consonant v ‒ normalne v | vowel | wałel | [ˈvaʊəl] |
| /w/ | consonant w ‒ czytane jak ł | window | łindoł | [ˈwɪndəʊ] |
| /z/ | consonant z ‒ normalne z | crazy | krejzi | [ˈkreɪzi] |
| /n/ | consonant n ‒ nosowe n | bring | brinj | [brɪŋ] |
| /ʃ/ | consonant /ʃ/ – czytane jak sz | shake | szejk | [ʃeɪk] |
| /ʧ/ | consonant /ʧ/ – czytane jak cz | chip | czip | [ʧɪp] |
| /θ/ | consonant /θ/ – czytane jak zębowe f | think | thinjk | [θɪŋk] |
| /ð/ | consonant /ð/ – czytane jak zębowe w, czyli pomiędzy d a w | that | wat | [ðæt] |
| /ʒ/ | consonant /ʒ/ – czytane jak ż | measure | meże | [ˈmɛʒə] |
| /ʤ/ | consonant /ʤ/ – czytane jak dż | barge | baadż | [bɑːʤ] |
Ćwicząc wymowę spółgłosek, warto zwrócić uwagę na te wyrazy:
| pit | pit |
| bit | bit |
| tab | taab |
| dab | dab |
| cab | kap |
| gap | gap |
| fan | fan |
| van | wan |
| sad | sed |
| zoo | zu |
| man | men |
| not | not |
| hot | hot |
| lad | led |
| read | rid |
| wed | łed |
| thought | tot |
| them | dem |
| shy | szaj |
| treasure | treżer |
| chime | czajm |
| jam | dżam |
| yum | jam |
| sing | sing |
Dyftongi w angielskim ‒ wymowa
Dyftongi to dwugłoski. Bardzo często występują one w wyrazach, które mają łacińskie lub greckie pochodzenie. W języku polskim słychać je w wyrazie ‘maj’ czy ‘automat’.
Angielskie dyftongi to:
| znak | wyjaśnienie | angielski | jak czytamy | zapis fonetyczny |
| /eɪ/ | diphtong /eɪ/ – dyftong czytany jak ej | day | dej | [deɪ] |
| /ɔɪ/ | diphtong /ɔɪ/ – dyftong czytany jak oj | soy | soj | [ˈsɔɪ] |
| /əʊ/ | diphtong /əʊ/ – dyftong czytany jak oł | hope | hołp | [həʊp] |
| /aɪ/ | diphtong /aɪ/ – dyftong czytany jak ał | hi | haj | [haɪ] |
| /aʊ/ | diphtong /aʊ/ – dyftong czytany jak ał | cow | kał | [kaʊ] |
| /ɪə/ | diphtong /ɪə/ – dyftong czytany jak ije | tear | tije | [tɪə] |
| /ʊə/ | diphtong /ʊə/ – dyftong czytany jak ułe | tour | tułe | [tʊə] |
| /eə/ | diphtong /eə/ – dyftong czytany jak i | pear | pee | [peə] |
Niedbała wymowa nie dość, że może być niezrozumiała, to jeszcze stać się przyczyną niezłych kłopotów. Jest bardzo cienka granica pomiędzy sheet i sh*t, count i cu*t.
→ Wpis, który może Cię zainteresować: Alfabet w języku angielskim
Gdzie położyć akcent w języku angielskim?
British English i American English brzmią zupełnie inaczej, ale wystarczy pojechać do dowolnego angielskojęzycznego kraju, by usłyszeć wyraźną różnicę w akcentowaniu chociażby pomiędzy różnymi regionami. Inaczej będzie akcentował Australijczyk, inaczej Brytyjczyk, a inaczej Szkot. Wyraz near Brytyjczyk przeczyta jako /nɪə(r)/, Amerykanin jako /nɪr/, a Australijczyk jako /nɪa/.
W języku polskim akcent pada często na przedostatnią sylabę. W angielskim jest on dość swobodny i by mieć pewność, gdzie należy go położyć, trzeba sprawdzić zapis fonetyczny wyrazu. W takim zapisie oznaczany jest apostrofem.
| newspaper | [ˈnjuːzˌpeɪpə] |
| gramophone | [ˈgræməˌfəʊn] |
| interesting | [ˈɪntrɪstɪŋ] lub [ɪntˈrɪstɪŋ] |
Akcent zdaniowy jest zależy od wyrazu, na który chcemy zwrócić uwagę.
W zdaniu „The doctor received an important information three hours ago”:
- akcent na „the doctor” precyzuje kto,
- akcent na „received” wskazuje, że coś otrzymał, jeśli istniała inna opcja,
- akcent na „information” podkreśla, że to, co otrzymał, to była informacja,
- akcent na „three hours ago” wyraźnie zaznacza kiedy ją otrzymał.
Ważne: chcąc zachować neutralność wypowiedzi, akcent zdaniowy kładziemy na ostatni wyraz.
→ Wpis, który może Cię zainteresować: False Friends w języku angielskim
Angielska fonetyka – nauka wymowy w języku angielskim
Idealny sposób uczenia się języka obcego to jednoczesna praca zarówno nad językiem pisanym, jak i mówionym. Przydatny może być angielski z native speakerem online, który pozwoli nam na ćwiczenie wymowy i akcentu. Warto próbować kopiować native speakerów, w tym także popularnych aktorów czy piosenkarzy. Wyrazy można powtarzać, jednocześnie analizując, jak układają się nasze usta, jak porusza się język. Nie jest to łatwe, język polski bowiem naturalnie ukształtował nasz aparat mowy inaczej, niż zrobiłby to język angielski, gdyby był naszym językiem ojczystym. Na start warto zapoznać się z prostymi wyrazami, świadomie analizując, jak je wymawiamy i co sprawia nam trudności. Potem można przejść do poznawania angielskich homonimów. Dobrze jest także ćwiczyć wyrazy z ‘th-‘, jak chociażby te wszystkie, które poprzedza ‘the’. Jedną z sugestii jest próba umieszczenia języka między zębami (ale nie za bardzo) i wypowiadanie /θ/ oraz /ð/. Aparat mowy świetnie również ćwiczą angielskie łamańce językowe tzw. tongue twisters.
Autor tekstu: Leah Morawiec, Amerykanka, native speaker z 15-letnim doświadczeniem, właścicielka TalkBack.