(function(w,d,s,l,i){w[l]=w[l]||[];w[l].push({'gtm.start': new Date().getTime(),event:'gtm.js'});var f=d.getElementsByTagName(s)[0], j=d.createElement(s),dl=l!='dataLayer'?'&l='+l:'';j.async=true;j.src= 'https://www.googletagmanager.com/gtm.js?id='+i+dl;f.parentNode.insertBefore(j,f); })(window,document,'script','dataLayer','GTM-WVPBPZ4');

24 mar 2022

Angielska fonetyka – nauka wymowy w języku angielsku

Idealny sposób uczenia się języka obcego zakłada pracę jednocześnie nad językiem pisanym, jak i mówionym. Tylko wtedy możemy mówić o kompletnej nauce. W systemie szkolnym często cała uwaga poświęcona jest gramatyce, poprawnemu pisaniu, a kwestia wymowy czasami schodzi na drugi plan. To sprawia, że wiele osób ma solidną blokadę przed mówieniem w języku obcym. Posługujemy się angielskim biernie znacznie lepiej niż czynnie, czyli rozumiemy dużo, ale wstydzimy się mówić w obawie, że powiemy coś nieprawidłowo. Nie da się uczyć pływania tylko teoretycznie, nie da się tylko za pomocą wiedzy teoretycznej być kierowcą. Potrzebna jest też praktyka, a w języku angielskim potrzebne jest mówienie. Dlatego dzisiaj – angielska fonetyka.

fonetyka język angielski

Wymowa samogłosek w angielskim – angielska fonetyka

By poprawić swoją wymowę, warto przeanalizować jak brzmią poszczególne głoski i jak układa się aparat mowy, gdy chcemy je wypowiedzieć. 

Zacznijmy od samogłosek. W języku angielskim mamy nieco mniej samogłosek niż w języku polskim (w angielskim nie ma ‘ą’, ‘ę’ i ‘ó’), ale angielskie samogłoski (vowels) są zróżnicowane, jeśli chodzi o długość dźwięku ‒ mamy bowiem samogłoski krótkie i długie.

Samogłoski krótkie:

znakwyjaśnieniewyraz angielskijak czytamyzapis fonetyczny
/ʌ/short a ‒ krótkie abusbas[bʌS]
/æ/ash sound ‒ dźwięk pomiędzy a i etaptap[tæp]
/e/e sound ‒ dźwięk epetpet[pet]
/ə/schwa ‒ bardzo krótkie eaboutebout[əˈbaʊt]
/ɪ /short i ‒ krótkie itiptip[tɪp]
/i/i sound ‒ dłuższe imerrymeri[ˈmɛri]
/ɒ/short o ‒ krótkie ogotgot[gɒt]
/ʊ/short u ‒ krótkie uwoodłud[wʊd]

Samogłoski długie:

znakwyjaśnienieangielskijak czytamyzapis fonetyczny
/ɑː/long a ‒ długie acarkar/ka:r/
/ɜː/long schwa ‒ dłuższe eherdheed[hɜːd]
/iː/long i ‒ długie icheeesecziiz/ʧi:z/
/ɔː/long o ‒ długie ocallkool[kɔːl]
/uː/long u ‒ długie unudenjuud[njuːd]

W ramach pracy nad spółgłoskami, warto poćwiczyć wymowę następujących wyrazów: 

beatbit
keyki
feefi
baitbejt
fatefejt
betbet
endend
heardherd
batbat
andend
boughtbot
crawlkrołl
calmkalm
fatherfader
boatbołt
snowsnoł
bookbuk
putput
butterbater
bitebajt
fightfajt
howhał
boyboj

Zanim przejdziemy do spółgłosek, jeszcze przez moment zatrzymajmy się przy samogłoskach, a dokładnie przy wspomnianej już ich długości. Czy jest to możliwe, że tę samą literę (w znaczeniu znak) wymawiamy na różne sposoby i z różną długością? Jak najbardziej.

Weźmy ‘i’: bit [bɪt] w wymowie jest krótsze niż ‘i’ w beat [bɪt], a oba te wyrazy mają tak samy zapis fonetyczny. Wyraz bidbead także fonetycznie składają się z tych samych znaków: [biːd]. A jednak wymawiamy je inaczej. Od najkrótszej wymowy, do najdłuższej, prezentuje się to następująco: bit → beat → bid → bead.

→ Wpis, który może Cię zainteresować: Francuskie zapożyczenia w języku angielskim

Wymowa spółgłosek w języku angielskim

Spółgłoski (consonants) także wymagają szczególnej uwagi. I jest ich zdecydowanie więcej, niż samogłosek. 

znakwyjaśnieniewyraz angielskijak czytamyzapis fonetyczny
/b/consonant b ‒ normalne bbatbat[bæt]
/d/consonant d ‒ normalne ddoordoo[dɔː]
/f/consonant f ‒ normalne ffloorfloo[flɔː]
/g/consonant g ‒ normalne ggoosetuus[guːs]
/h/consonant h ‒ normalne hheyhej[heɪ]
/j/consonant j ‒ normalne jyakjak [jæk]
/k/consonant k ‒ normalne kcupkap[ˈkæp]
/l/consonant l ‒ normalne lleafliif[liːf]
/m/consonant m ‒ normalne mmoodmuud[muːd]
/n/consonant n ‒ normalne nnewnjuu[njuː]
/p/consonant p ‒ normalne ppanpan[pæn]
/r/consonant r ‒ normalne rrawroł[rɔː]
/s/consonant s ‒ normalne sstarstan[stɑː]
/t/consonant t ‒ normalne ttaketejk[teɪk]
/v/consonant v ‒ normalne vvowelwałel[ˈvaʊəl]
/w/consonant w ‒ czytane jak łwindowłindoł[ˈwɪndəʊ]
/z/consonant z ‒ normalne zcrazykrejzi[ˈkreɪzi]
/n/consonant n ‒ nosowe nbringbrinj[brɪŋ]
/ʃ/consonant /ʃ/ – czytane jak szshakeszejk[ʃeɪk]
/ʧ/consonant /ʧ/ – czytane jak czchipczip[ʧɪp]
/θ/consonant /θ/ – czytane jak zębowe fthinkthinjk[θɪŋk]
/ð/consonant /ð/ – czytane jak zębowe w, czyli pomiędzy d a wthatwat[ðæt]
/ʒ/consonant /ʒ/ – czytane jak żmeasuremeże[ˈmɛʒə]
/ʤ/consonant /ʤ/ – czytane jak dżbargebaadż[bɑːʤ]

Ćwicząc wymowę spółgłosek, warto zwrócić uwagę na te wyrazy:

pitpit
bitbit
tabtaab
dabdab
cabkap
gapgap
fanfan
vanwan
sadsed
zoozu
manmen
notnot
hothot
ladled
readrid
wedłed
thoughttot
themdem
shyszaj
treasuretreżer
chimeczajm
jamdżam
yumjam
singsing

Dyftongi w angielskim ‒ wymowa

Dyftongi to dwugłoski. Bardzo często występują one w wyrazach, które mają łacińskie lub greckie pochodzenie. W języku polskim słychać je w wyrazie ‘maj’ czy ‘automat’. 

Angielskie dyftongi to:

znakwyjaśnienieangielskijak czytamyzapis fonetyczny
/eɪ/diphtong /eɪ/ – dyftong czytany jak ejdaydej[deɪ]
/ɔɪ/diphtong /ɔɪ/ – dyftong czytany jak ojsoysoj[ˈsɔɪ]
/əʊ/diphtong /əʊ/ – dyftong czytany jak ołhopehołp[həʊp]
/aɪ/diphtong /aɪ/ – dyftong czytany jak ałhihaj[haɪ]
/aʊ/diphtong /aʊ/ – dyftong czytany jak ałcowkał[kaʊ]
/ɪə/diphtong /ɪə/ – dyftong czytany jak ijeteartije[tɪə]
/ʊə/diphtong /ʊə/ – dyftong czytany jak ułetourtułe[tʊə]
/eə/diphtong /eə/ – dyftong czytany jak ipearpee[peə]

Niedbała wymowa nie dość, że może być niezrozumiała, to jeszcze stać się przyczyną niezłych kłopotów. Jest bardzo cienka granica pomiędzy sheetsh*t, countcu*t.

→ Wpis, który może Cię zainteresować: Alfabet w języku angielskim

Gdzie położyć akcent w języku angielskim?

British English i American English brzmią zupełnie inaczej, ale wystarczy pojechać do dowolnego angielskojęzycznego kraju, by usłyszeć wyraźną różnicę w akcentowaniu chociażby pomiędzy różnymi regionami. Inaczej będzie akcentował Australijczyk, inaczej Brytyjczyk, a inaczej Szkot. Wyraz near Brytyjczyk przeczyta jako /nɪə(r)/, Amerykanin jako /nɪr/, a Australijczyk jako /nɪa/. 

W języku polskim akcent pada często na przedostatnią sylabę. W angielskim jest on dość swobodny i by mieć pewność, gdzie należy go położyć, trzeba sprawdzić zapis fonetyczny wyrazu. W takim zapisie oznaczany jest apostrofem. 

newspaper [ˈnjuːzˌpeɪpə]
gramophone[ˈgræməˌfəʊn]
interesting[ˈɪntrɪstɪŋ] lub [ɪntˈrɪstɪŋ]

Akcent zdaniowy jest zależy od wyrazu, na który chcemy zwrócić uwagę.

W zdaniu „The doctor received an important information three hours ago”:

  • akcent na „the doctor” precyzuje kto,
  • akcent na „received” wskazuje, że coś otrzymał, jeśli istniała inna opcja,
  • akcent na „information” podkreśla, że to, co otrzymał, to była informacja,
  • akcent na „three hours ago” wyraźnie zaznacza kiedy ją otrzymał. 

Ważne: chcąc zachować neutralność wypowiedzi, akcent zdaniowy kładziemy na ostatni wyraz.

→ Wpis, który może Cię zainteresować: False Friends w języku angielskim

Angielska fonetyka – nauka wymowy w języku angielskim

Idealny sposób uczenia się języka obcego to jednoczesna praca zarówno nad językiem pisanym, jak i mówionym. Przydatny może być angielski z native speakerem online, który pozwoli nam na ćwiczenie wymowy i akcentu. Warto próbować kopiować native speakerów, w tym także popularnych aktorów czy piosenkarzy. Wyrazy można powtarzać, jednocześnie analizując, jak układają się nasze usta, jak porusza się język. Nie jest to łatwe, język polski bowiem naturalnie ukształtował nasz aparat mowy inaczej, niż zrobiłby to język angielski, gdyby był naszym językiem ojczystym. Na start warto zapoznać się z prostymi wyrazami, świadomie analizując, jak je wymawiamy i co sprawia nam trudności. Potem można przejść do poznawania angielskich homonimów. Dobrze jest także ćwiczyć wyrazy z ‘th-‘, jak chociażby te wszystkie, które poprzedza ‘the’. Jedną z sugestii jest próba umieszczenia języka między zębami (ale nie za bardzo) i wypowiadanie /θ/ oraz /ð/. Aparat mowy świetnie również ćwiczą angielskie łamańce językowe tzw. tongue twisters.

Autor tekstu: Leah Morawiec, Amerykanka, native speaker z 15-letnim doświadczeniem, właścicielka TalkBack.