Idiomy w angielskim – dlaczego warto je znać i jak się ich uczyć?

Język to żywy twór, który bez przerwy ewoluuje, cały czas się zmienia. O jednych słowach powoli zapominamy, a inne stają się elementem codzienności. W każdym języku są pewne zwroty, których nie da się jednoznacznie przetłumaczyć, wyjaśnić, które świadczą o tożsamości danego języka. Takie nieprzetłumaczalne, charakterystyczne dla konkretnego języka zwroty to idiomy. W języku angielskim występuje ich bardzo wiele, warto poznać przynajmniej część z nich. 

Co to jest idiom?

Idiom z łaciny oznacza „osobliwość językową” i ta definicja doskonale odpowiada rzeczywistości. Idiomy to na przykład związki frazeologiczne, które typowe są dla danego języka i nie tłumaczy się ich dosłownie. W języku polskim ‘flaki z olejem’ oznaczają, że coś jest nudne. W języku angielskim piece of cake, czyli dosłownie kawałek ciasta oznacza, że coś jest bardzo łatwe, bezproblemowe. Trudno tu szukać sensu, ale fraza ta stała się klasycznym przykładem idiomu, który wszedł do języka i zakorzenił się w nim bardzo dobrze. 

Idiomy mają pewne cechy. Pierwszą z nich jest to, że nie są one stałe, ulegają modyfikacjom i ewolucji języka. Drugą cechą jest to, że wyrazy, składające się na dany idiom, razem nie mają zupełnie sensu. Ich sens jest metaforyczny, umowny. Nie można ich tłumaczyć dosłownie, bo ich sens dosłowny i metaforyczny najpewniej będą się diametralnie różnić.

Przykłady polskich idiomów

Polskie idiomy są bardzo kwieciste, obrazujące i metaforyczne. Często nawet nie jesteśmy świadomi tego, że popularne powiedzonko, które na stałe towarzyszy nam w mowie, jest właśnie idiomem. Popularne polskie idiomy to:

Czy można poznać wszystkie idiomy języka angielskiego?

Odpowiedź jest prosta ‒ nie. Wcześniej wspomnieliśmy, że język, a co za tym idzie i idiomy, podlega ciągłej ewolucji. Idiomy z czasów Szekspira i idiomy z czasów SMS‑ów, social mediów i nowoczesnej technologii bardzo się różnią. Ciągle powstają nowe i zwłaszcza młode pokolenia wpływają na zmiany językowe, komunikując się między sobą. Liczba idiomów przyprawia o zawrót głowy. Czy jest sens poznawać je wszystkie i uczyć się ich? Wiele zależy od naszych możliwości i potrzeb. Jedno jest pewne: warto zapamiętać te najbardziej znane, ale jeszcze lepsze i istotniejsze jest to, by ich używać. 

Jak uczyć się idiomów w języku angielskim?

Świetnym sposobem uczenia się angielskich idiomów jest osłuchiwanie się z nimi za sprawą angielskich piosenek, seriali czy filmów. Posługując się natywnym językiem, dużo łatwiej możemy zaobserwować naturalność, z jaką można wprowadzać idiomy do codziennych rozmów i robić to tak, by były one zrozumiałe. Idiomy są elementami języka, a ich użycie wskazuje, że rozmówca opanował coś więcej, niż I am. Bardzo często, zwłaszcza w komediowych serialach czy filmach, w których bohaterowie posługują się potocznym angielskim, pojawiają się idiomy. Animacje Disney’a są nimi wręcz przepełnione! 

Na przykład w niezwykle popularnym filmie „Frozen” jest scena, w której bałwan Olaf traci głowę ‒ ang. losing his head i faktycznie się to dzieje. Olaf głowę znajduje, ale w tym kontekście losing head oznacza stracić kontrolę. Słownik Cambridge Advanced Learner’s Dictionary dosłownie tłumaczy to jako: to lose control and not act in a calm way. W filmie „Piotruś Pan” z 1953 roku, Kapitan Hak w jednej ze scen ma na swoim haku pierścień z ogromnym rubinem. Padają słowa: off the hook, co oznacza wybrnięcie z problemowej sytuacji lub zwolnienie z podejrzeń.

Idiomy są bardzo mocno związane z kulturą, często zamieniając się rolami ze slangiem. Idiom popcorn movie oznacza film stworzony pod rozrywkę, zatem typowymi popcornowymi dziełami są filmy superbohaterskie, ew. z dinozaurami. Bywa jednak i tak, że jeden idiom może mieć różne znaczenia. Idiom make a clown of yourself oznacza, że ktoś robi coś, by roześmiać, poprawić humor innym, ale może też oznaczać, że ktoś się wydurnia, robi z siebie głupca. Wiele zależy od kontekstu. Gdy po ciężkim dniu chcesz rozśmieszyć ukochaną osobę, robisz z siebie klauna. Gdy popełniasz nietakt, zostajesz źle zrozumiany, ośmieszasz się, także robisz z siebie klauna.

Najpopularniejsze idiomy angielskie

Idiomy, które warto znać (z próbą przetłumaczenia ich na język polski od razu z odpowiednim kontekstem) to:

Tłumaczenie wyraz po wyrazie poszczególnych elementów składowych idiomu, jak prezentują powyższe przykłady, jest bez sensu. Owszem, są idiomy, które polski język nieco zapożyczył, jak chociażby motylki w brzuchu, które dzięki filmom romantycznym są bez wątpienia zrozumiałe dla każdego. W przypadku jeszcze innych idiomów aż chce się je wpleść w słowa popularnej od lat piosenki Hit the road, by następnie dodać: Jack, and don’t you come back no more, no more, no more, no more.

Przykłady śmiesznych angielskich idiomów

To normalne, że używając idiomów, odruchowo próbujemy przetłumaczyć je dosłownie, drapiąc się wówczas po głowie i zastanawiając, co autor miał na myśli. Oto lista zabawnych idiomów, których dosłowne tłumaczenie i znaczenie jest wyjątkowo śmieszne:

Za sprawą popkultury wiele fraz znanych na przykład z filmów przeszło do współczesnego języka w formie idiomów:

Idiomy w angielskim – podsumowanie

Tak, można znać angielski i porozumiewać się bez trudu, jednocześnie nie używając idiomów. Tak, używanie idiomów, gdy rozmówca ich nie rozumie, może skończyć się komicznie. Nauka idiomów nie jest łatwa, bo nie ma tu ścisłej reguły dotyczącej tego, jak te elementy wypowiedzi powstają, które pozostaną w języku, a które znikną. Dobrym pomysłem może być nauka angielskiego z native speakerem, gdzie idiomów możemy uczyć się z anglojęzycznym lektorem. W jaki sposób będziemy się uczyć zależy od nas. Niemniej, warto poznać idiomy, bowiem prawidłowe  ich zastosowanie świadczy o wysokiej świadomości językowej. 

Autor tekstu: Leah Morawiec, Amerykanka, native speaker z 15-letnim doświadczeniem, właścicielka TalkBack.