fbpx

19 Kwi 2020

Budowa czasu Present Simple – czy na pewno jest taki simple?

W całej rozległej rodzinie czasów w języku angielskim – włączając w to kuzynów o trzywyrazowych nazwach – bodaj najłatwiejszym do opanowania, i zarazem najbardziej podstawowym czasem jest czas Present Simple.

present simple budowa zastosowanie

Zacznijmy od prostego wyjaśnienia, na czym polega konstrukcja czasu Present Simple. Każdy bezokolicznik czasownika w języku angielskim składa się z “to” i formy podstawowej. Przykładami mogą być to be, to go, to have, to eat (odpowiednio: być, iść, mieć, jeść). Czas Present Simple to nic innego, jak czas teraźniejszy prosty, który bazuje właśnie na tych formach. Nie ma w nim żadnych fajerwerków – choć niektóre jego użycia mogą być niespodziewane.

Jak budować zdania twierdzące w czasie Present Simple?

Konstrukcja czasu Present Simple to, w największym skrócie, połączenie podmiotu (I, you, he, she, it, we, you, they) i formy bezokolicznika bez “to”. W gruncie rzeczy jest to łatwe, należy jednak pamiętać o jednej małej zmianie.

Zmiana ta występuje w trzeciej osobie liczby pojedynczej, kiedy do czasownika dodajemy końcówkę -s, lub -es w przypadku bezokoliczników kończących się samogłoską (go) lub takich, w których dodanie -s skomplikowałoby wymowę (czyli głównie takich, które kończą się dźwiękiem [cz] lub [sz] – push). Jeśli natomiast czasownik kończy się na -y, przed którym stoi spółgłoska, musimy to -y zamienić na -ies.

Ieatgopushstudy
Youeatgopushstudy
He/she/iteatsgoespushesstudies
Weeatgopushstudy
Youeatgopushstudy
Theyeatgopushstudy

Jak widzicie, w zdecydowanej większości przypadków użycia czasu Present Simple musimy zwrócić uwagę tylko na trzecią osobę liczby pojedynczej. Od tej reguły istnieją jednak dwa dość istotne wyjątki: to be i to have. O ile ten drugi odmienia się względnie podobnie do powyższych przykładów, o tyle to be jest czarną owcą tej rodziny i wymaga więcej uwagi niż pozostałe. Oto jak odmienić oba z nich:

Iamhave
Youarehave
He/she/itishas
Wearehave
Youarehave
Theyarehave

Uczniowie uwielbiają zadawać sakramentalne pytanie na tym etapie: dlaczego to be nie jest regularny? Odpowiedź jest prosta, choć mało satysfakcjonująca – nie wiadomo. Językoznawcy od lat zadają sobie to pytanie i, niestety, odpowiedzi wciąż brak. Jedynym wyjściem z tej sytuacji jest zapamiętanie, jak wygląda jego odmiana (i regularne ćwiczenia i powtarzanie).

W przypadku czasownika to have wystarczy tylko zapamiętać, że w trzeciej osobie liczby pojedynczej musi on zamienić się na has.

kurs angielskiego online

Kiedy używać czasu Present Simple?

Podstawowe zastosowanie Present Simple

W najbardziej podstawowym użyciu, czas Present Simple wykorzystujemy do określania cech bądź stanów ludzi, zwierząt czy przedmiotów (naszych podmiotów w zdaniach), ale także do opisywania czynności, które są rutyną, są powtarzalne i “normalne” dla podmiotu. Brzmi skomplikowanie? Nie jest! Zobaczcie przykłady i wszystko będzie jasne:

  • I always drink milk = Zawsze piję mleko.
  • I wake up at 7:30 = Wstaję o 7:30.
  • We visit my mom every Sunday = Odwiedzamy moją mamę w każdą niedzielę.
  • They usually eat dinner at 6 pm = Oni zwykle jedzą obiad o 18.00.
  • He knows that = On to wie.
  • She lives in London = Ona mieszka w Londynie.

Warto zwrócić uwagę na charakterystyczne określenia czasu dla czasu Present Simple, gdyż to one podkreślają „powtarzalność” czynności, która jest kluczowa dla tego czasu. Te określenia to:

  • always = zawsze
  • never = nigdy
  • every Sunday/week/day = w każdą niedzielę/co tydzień/codziennie
  • usually = zwykle
  • sometimes = czasami
  • often = często

Czas Present Simple jako czas przyszły

Choć w 99,9% przypadków Present Simple mówi o teraźniejszości lub rzeczach stałych i pewnych, to możemy go także użyć do opisania przyszłości. Generalnie używamy do tego czasu Future Simple, który opisuje nowopowstałe plany (takie, które stworzyliśmy w momencie mówienia o nich) lub wydarzenia, które, będąc poza naszą kontrolą, prawie na pewno się odbędą, bądź odpowiednich konstrukcji. One mają jednak wyjątki, warunki i inne szczegóły, które sprawiają, że można ich czasem używać wymiennie.

Tak nie jest w przypadku Present Simple. Jego reguła do przyszłości jest prosta – używamy go do mówienia o tych wydarzeniach, które są faktami i na 100% tak będzie. Rozkłady, odloty, przyloty, prawdy uniwersalne dotyczące przyszłości, umówione spotkania – przy nich możemy się pokusić o użycie Present Simple.

Przykłady:

  • Christmas Eve falls on a Monday this year → Wigilia w tym roku wypada w poniedziałek – temu nie można zaprzeczyć, tak będzie, bo taki jest kalendarz tego roku. Jeśli mówimy o datach, to pamiętajmy o rodzajniku nieokreślonym a – bez niego to zdanie będzie oznaczało, że Wigilia jest w ten, najbliższy poniedziałek)
  • He has a job interview tomorrow → On jutro ma rozmowę o pracę – i to jest pewne, ustalone i zaplanowane, nie przewidujemy zmian)
  • The bus leaves at 11:05 → Autobus odjeżdża o 11:05 – tak ma w rozkładzie, więc o 11:06 na pewno go nie zastaniemy na peronie)
  • The plane lands at 2:49 p.m. → Samolot ląduje o 2:49 – ponownie, taki jest rozkład, zatem dobrze byłoby zejść z płyty lotniska przed tą godziną)

Niekiedy takie wydarzenia mogą ulec zmianie (opóźnienia, przełożony termin), ale w momencie mówienia tych zdań są one faktami i możemy je traktować jak prawdę uniwersalną.

Czas Present Simple a prawdy uniwersalne i fakty

Specjalnym wariantem zastosowania czasu Present Simple są zdania opisujące “prawdy uniwersalne” – czyli to, co zawsze jest prawdziwe, na przykład fakty naukowe czy geograficzne. “Zawsze” to niekiedy mała hiperbola, ale w 99,9% przypadków takie zdania opisują prawdę, która jest niezmienna. Oto przykłady:

  • Water boils at 100 degrees = Woda wrze w 100 stopniach.
  • The sun rises in the east = Słońce wstaje na wschodzie.
  • Berlin is the capital of Germany = Berlin jest stolicą Niemiec.
  • Pluto is a planet = Pluton jest planetą.

Czasowniki admit i apologise w Present Simple

Ciekawym użyciem czasu Present Simple są również czasowniki, które jednocześnie opisują czynność i ją wykonują, takie jak admit (przyznawać) czy apologise (przepraszać). Ich również zwykle używamy w tym czasie pod warunkiem, że mówimy o teraźniejszości. Warto zauważyć, że wystąpią one tylko w pierwszej osobie, zarówno liczby pojedynczej, jak i mnogiej, ponieważ podmiot tego wyrażenia mówiąc je, tym samym wykonuje i opisuje czynność. Na przykład:

  • I admit that I was wrong = Przyznaję, że się myliłem. (przyznaję to w momencie mówienia zdania)
  • We apologise for the inconvenience = Przepraszamy za niedogodności.

Jak budować zdania przeczące w czasie Present Simple?

Jak każdy czas w języku angielskim, również czas Present Simple posiada swoją konstrukcję dla zdań przeczących. Do stworzenia ich wykorzystuje się czasownik posiłkowy “don’t/doesn’t”, który w odpowiedniej formie osobowej stawiamy między podmiotem i czasownikiem. Pamiętajcie o odmianie w trzeciej osobie liczby pojedynczej – w niej odmienić musimy “do”, natomiast czasownik główny wraca do swojej podstawowej formy (bez końcówki -s/-es/-ies).

Ciekawą sytuacją jest zdanie, w którym w twierdzeniu występuje wyraz określający częstotliwość (np. always) – wtedy, żeby stworzyć zdanie odwrotne, możemy zamienić ten wyraz na jego przeciwieństwo (w tym wypadku – never, czyli nigdy).

Zadania dla przeczeń czasu Present Simple zwykle zaczynają się od przekształcania zdań twierdzących na przeczące. To dobre ćwiczenie, które utrwala jedną i drugą konstrukcję. Skorzystajmy zatem ze zdań, które już znamy:

  • I never drink milk = Nigdy nie piję mleka.
  • I don’t wake up at 7:30 = Nie wstaję o 7:30.
  • We don’t visit my mom every Sunday = Nie odwiedzamy mojej mamy w każdą niedzielę.
  • They don’t usually eat dinner at 6 pm = Oni zwykle nie jedzą obiadu o 18.00.
  • He doesn’t know that = On tego nie wie.
  • She doesn’t live in London = Ona nie mieszka w Londynie.

Dla frajdy możecie spróbować wziąć opisane wyżej “prawdy uniwersalne” i spróbować z nich utworzyć przeczenia. Oczywiście fakty przestaną w tym momencie być faktami, chociaż ostatnie z nich może jednak nim być 😊

Dodatkowo polecamy zrobienie przeczeń w zdaniach z “admit” i “apologise” – dzięki temu będziecie wiedzieć, po czym poznać ludzi i miejsca, które lepiej omijać szerokim łukiem!

angielski online

Ciekawe zastosowanie Present Simple

Choć sama konstrukcja czasu (jak i jego nazwa) wskazują, że jest on prosty, niektóre jego zastosowania są nieoczywiste. Choć nie są one trudne, to jednak warto wiedzieć, że niekiedy czas ten możemy spotkać w miejscach, których byśmy się go nie spodziewali.

Jednym z takich miejsc są opowiastki, anegdoty czy dowcipy. Użycie Present Simple w takim kontekście daje ciekawy rezultat, ponieważ opisywane w czasie teraźniejszym wydarzenia szybciej wciągają słuchacza. Raczej nie spotkamy się z tym w literaturze, bo to zastosowanie jest dość mocno nieformalne, ale z pewnością jest w użyciu. Nie powinno nas też dziwić – przecież w języku polskim popularne kawały opowiadamy głównie w czasie teraźniejszym! (Przychodzi baba do lekarza…, Mąż wraca do domu o trzeciej w nocy…). Taki sam cel, czyli zaangażowanie słuchacza i wywołanie poczucia, że wydarzenia dzieją się tu i teraz, przyświeca komentatorom sportowym, którzy swoje relacje też często prowadzą w Present Simple.

Natomiast użyciem, które dla nas nie jest już tak oczywiste, są nagłówki gazet lub artykułów. Po polsku w okolicy mistrzostw niewątpliwie znaleźlibyśmy w gazecie tytuł “Polska zdobyła złoto”, natomiast The Sun mógłby to samo wydarzenie opisać jako “Poland wins gold” (Polska zdobywa złoto). Oczywiście, dotyczy to wydarzeń z bardzo niedalekiej przeszłości – nie znajdziemy Present Simple w reportażach czy artykułach o dawniejszych czasach, w których zwykle używa się czasu Past Simple.

Nie taki simple, jak go malują

Jak to często w życiu bywa, najprostsze rzeczy okazują się zaskakująco skuteczne. Podobnie jest z czasem Present Simple. Choć skonstruowanie go po krótkiej praktyce nie powinno sprawiać większych problemów, to zastosowanie go potrafi nas zaskoczyć.

Warto rozglądać się i zwracać uwagę na jego nietypowe zastosowania. Pomocne może być słuchanie anglojęzycznych serwisów informacyjnych, czy nawet codziennych podsumowań – stałych segmentów wieczornych programów w USA. Nie tylko pozwoli nam to na podszlifowanie słownictwa i akcentu, ale osłuchamy się dzięki temu z nieoczywistymi użyciami Present Simple.

Podsumowanie czasu Present Simple

Kiedy używać Present Simple?

Czasu Present Simple używamy przede wszystkim do określania cech bądź stanów podmiotów, ale także do opisywania czynności, które są rutyną, są powtarzalne. Dotyczy to także “prawd uniwersalnych”, a więc informacji, które są prawdziwe zawsze. Przykłady:

  • She is happy.
  • They have a dog.
  • I always eat dinner at 5:00 PM.
  • Warsaw is the capital of Poland.

Charakterystyczne określenia dla Present Simple

Określenia charakterystyczne dla Present Simple to takie, które podkreślają powtarzalność, rutynowość opisywanych czynności, takie jak:

  • Always
  • Never
  • Every Monday/weekend/month
  • Usually
  • Often
  • Sometimes

Zdania twierdzące w Present Simple – jak tworzyć?

Aby utworzyć zdanie twierdzące w Present Simple, wystarczy wziąć podmiot oraz czasownik w formie bezokolicznika:

  • I am here.
  • She likes strawberries.
  • We hate spiders.

Należy tu jednak pamiętać o tym, że w trzeciej osobie liczby pojedynczej do czasownika musimy dodać końcówkę -s – ta reguła pasuje do większości. Jeśli jednak czasownik kończy się na samogłoskę lub dźwięk [sz] lub [cz], końcówka staje się -es. Natomiast w czasownikach kończących się na -y, zamieniamy -y na -ies:

  • I eat → He eats
  • I go → She goes
  • I push → It pushes
  • I study → He studies

Jak budować zdania pytające w Present Simple?

Konstrukcja pytań w present simple wymaga dodania do zdania czasownika posiłkowego “do” w odpowiedniej formie osobowej. Ten czasownik stawiamy wówczas przed podmiotem (na początku zdania), a w trzeciej osobie liczby pojedynczej od czasownika głównego usuwamy dodaną końcówkę.

  • Do I go? → Does he go?
  • Do we like strawberries? → Does she like strawberries?

Zdania przeczące w Present Simple

Podobnie jak pytania, zdania przeczące będą wymagały dodania posiłkowego “do” oraz zaprzeczenia “not” (jak możecie się przekonać w lekcjach o Past Simple albo Present Continuous, przeczenia lubią się “przyczepiać” do czasowników posiłkowych, a nie do głównych czasowników w zdaniu). Oczywiście, formę “do + not” można skrócić. Takie zestawienie umieszczamy między podmiotem, a czasownikiem głównym:

  • I do not (don’t) go.
  • We don’t (do not) eat meat.
  • She doesn’t (does not) drink milk.

Odmiana TO BE i TO HAVE – ważne wyjątki

Choć zdecydowana większość czasowników w Present Simple pasuje do reguł, które opisaliśmy wcześniej, to należy pamiętać o tym, że “to be” i “to have” lubią się buntować. Mniejszym rebeliantem jest “to have”, który zmienia się w trzeciej osobie liczby pojedynczej w “has” – i to wszystko. Natomiast “to be” nie planuje pozostać w tej formie ani razu, zatem jego odmiana wygląda tak:

Liczba pojedynczaLiczba mnoga
I amWe are
You areYou are
He/she/it isThey are

Niestety, brak tu logicznej zasady, więc tę odmianę trzeba po prostu zapamiętać.

Wszystko to razem składa się na najbardziej podstawowy z czasów w języku angielskim. I tak, biorąc pod uwagę konstrukcje, wyjątki i odmiany, to może być nieco przerażające w kontekście bardziej skomplikowanych czasów – ale na solidnych fundamentach stanie solidny dom, więc warto poświęcić chwilę na zapoznanie się z Present Simple. Nie taki bowiem diabeł straszny, jak go malują.

nauka angielskiego online

Ćwiczenia Present Simple

Pomimo tego, że ten czas należy do absolutnych podstaw i jego zasady nie są skomplikowane, praktyka czyni mistrza. Zachęcamy do sprawdzenia swoich sił i tego, ile pamiętacie z naszego artykułu.

Pobierz ćwiczenia Present Simple

Pobierz klucz odpowiedzi

Autor: Leah Morawiec, nauczycielka i właścicielka TalkBack.