Czasowniki nieregularne w angielskim – tabela czasowników nieregularnych

Czasowniki nieregularne to koszmar ucznia każdego języka obcego. Większość, i to zdecydowana, pasuje do reguł i zasad, ale zawsze znajdą się wyjątki, które po prostu trzeba zapamiętać.

Skąd wzięły się czasowniki nieregularne w angielskim?

Język rozwija się cały czas. Niesławna eluwina jest tego przykładem – nawet nie zdajemy sobie sprawy z tego, kiedy nasze wzorce mowy ewoluują i zmieniają się w czasie, głównie dlatego, że ten proces zajmuje lata. Niektóre języki się bronią przed zmianami (dla przykładu, nasz polski komputer, z angielskiego computer, po fińsku to tietokone, a po francusku l’ordinateur), ale to akurat wyjątki. Pewnych zmian w językach nie da się przeskoczyć.

Czasowniki regularne w angielskim odmieniają się według prostej zasady, którą opisaliśmy w artykule o Past Simple. Po prostu dodajemy do nich końcówkę -ed. Na przykład:

• play → played
• watch → watched
• stay → stayed

A jednak, mimo tego dążenia do prostoty, cała gama czasowników odmienia się nieregularnie – wśród nich są takie, których używamy bardzo często, jak be, have, go, write, read. Choć można je podpiąć pod parę kategorii, niestety najprościej będzie je po prostu zapamiętać. Tak jest – oprócz zasad odmieniania czasowników regularnych musicie zapamiętać te z tej tabelki. Przydadzą się one nie tylko w budowaniu czasów ale również kiedy potrzebne jest użycie passive voice, czyli strony biernej.

Tabela czasowników nieregularnych

Oczywiście, nie jest to pełna lista czasowników nieregularnych – usunęliśmy z niej kilka rzadziej spotykanych czasowników, które nawet native speakerom nie przydają się za bardzo w codziennym życiu.

Ciekawostka: angielska słowo „pożyczać” to lend oraz borrow. Lend jest czasownikiem nieregularnym, a borrow czasownikiem regularnym 🙂

Recepta na sukces w nauce czasowników nieregularnych

Bardzo chcielibyśmy móc dać wam zestaw złotych zasad, dzięki którym powyższa tabelka czasowników nieregularnych będzie prosta do zapamiętania. Niestety. Od 1066 roku nikt technicznie nie podbił Anglii i Wysp Brytyjskich, więc wydawać by się mogło, że język miał czas okrzepnąć i dopasować się do jednego standardu.

Cóż, życie nie zawsze jest takie piękne. Żeby było zabawniej, większość czasowników nieregularnych w języku angielskim to słowa o pochodzeniu staroangielskim. Kiedyś sposób ich odmian był właśnie tym regularnym, poprawnym. Nie będziemy się wdawać w kwestie Wielkiej Przesuwki Samogłosek ani różnice między “słabymi” i “silnymi” czasownikami – ale dla pewnego ułatwienia pokażemy kilka podobieństw między niektórymi czasownikami nieregularnymi.

Czasowniki nieregularne w angielskim możemy podzielić na kilka – bardzo umownych w tym wypadku – grup:

Pierwsza grupa to czasowniki, które twardo trzymają się swojej formy i nie zmieniają się ani II, ani w III formie. Z najbardziej popularnych możemy wybrać set, bet, cost, cut i hit. Z reguły są to wybrane czasowniki jednosylabowe, choć nie zawsze. Z nimi więc sprawa jest prosta – nie musimy się o nie martwić w żadnym czasie.

Druga grupa to czasowniki, które zmieniają formę od bezokolicznika i również trzymają się jej w II i III formie. Tu mamy przykłady find, fight, bring, buy, feel, have, meet.

Ciekawymi przypadkami są też czasowniki nieregularne, które podążają za wzorem i-a-u. Też są to zwykle jednosylabowce. W bezokoliczniku mają i, a w kolejnych formach zmienia się ono kolejno na a i u. Oto kilka przykładów:

• drink-drank-drunk
• sink-sank-sunk
• sing-sang-sung

Sporo czasowników nieregularnych przyjmuje w trzeciej formie -n na końcu, w tym take – ale z kolei make, przecież tak podobne, nie przyjmuje formy *maken. Ich charakterystyką jest to, że mają inną formę w II kolumnie tabelki czasowników nieregularnych, a trzecia przyjmuje -n:

• take-took-taken
• rise-rose-risen
• ride-rode-ridden

Czasowniki nieregularne i wyjątki

Oczywiście, czym byłby nasz artykuł, gdyby nie porcja wyjątków? W tabelce czasowników nieregularnych możecie zauważyć, że niektóre czasowniki mają dwie formy w kolumnach – jedna nieregularna i jedna regularna, z końcówką -ed. O co więc chodzi?

Nierzadko bierze się to z różnic w American English i British English – takimi przykładami są czasowniki dive, get czy sneak, które w Anglii zwykle są regularne lub mają takie same formy w czasie przeszłym i past participle (dived, got, sneaked), ale w Stanach są już nieregularne (dove, gotten, snuck). Z kolei burn w obu odmianach angielskiego może odmienić się jako burned albo burnt. Drugie jest popularniejsze w BrE, ale żadna z tych form błędem nie będzie.

Z drugiej zaś strony, skoro język ewoluuje, zdarza się, że część form nieregularnych odchodzi do lamusa. Regularne warianty, które je zastępują, są tworzone przez analogię z innymi, podobnie brzmiącymi czasownikami, albo po prostu… powstają. Taki los spotkał czasownik bless, który obecnie odmienia się bless-blessed-blessed, czyli regularnie, ale dawniej w II i III formie brzmiał blest. Z drugiej strony zapożyczone z francuskiego catch swoje formy (caught-caught) mogło uzyskać przez analogię do teach, czy dig, który przez podobieństwo ze stick stał się nieregularny.

O wyjątkach, nietypowych przypadkach, przedziwnych ewolucjach można napisać niejeden esej – i, co gorsza, wyżej pokazaliśmy wam kilka “regułek”, ale nie każdy czasownik, który brzmi podobnie, do regułek pasuje.

Prosty sposób na czasowniki nieregularne?

Musimy was zmartwić – takowy nie istnieje. Na początku nauki warto jest mieć pod ręką ściągawkę z tabelką czasowników nieregularnych, bo będą nam potrzebne przy nauce angielskich czasów. Spróbujcie zacząć od zapamiętania, które czasowniki są nieregularne, wtedy pojawi wam się nawyk zaglądania do niej i upewniania się, jak brzmią pozostałe formy czasownika. A oprócz tego? Practice, practice, practice! I nie zrażajcie się, że czasem o czymś zapomnicie, któraś forma wam umknie albo pomylicie czasownik nieregularny z regularnym.

W ramach anegdotki powiemy wam, że pewien znajomy anglista, który 25 lat operuje językiem, na studiach miał egzamin z gramatyki praktycznej. Poszło mu nieźle, z jednym wyjątkiem – tak się skupił na właściwej konstrukcji, że czasownik fly odmienił *flied. Gwarantujemy, że do końca życia nie zapomni, że fly jest nieregularne!

Oczywiście, samodzielne wkuwanie na blachę tabelki czasowników nieregularnych to jedna strona medalu, ale historyjka ta pokazuje jedno – nawet, jeśli opanujemy wszystkie konieczne czasowniki nieregularne, pomyłki się zdarzają. Dlatego właśnie tego typu zagadnień nie ma sensu poznawać w próżni. Dobrze dobrane zadania, które zada wam profesjonalny lektor podczas kursu native speaker online, sprawią, że odmiana nieregularna wejdzie wam w nawyk raz-dwa!

Autor tekstu: Leah Morawiec, Amerykanka, native speaker z 15-letnim doświadczeniem, właścicielka TalkBack.