23 sty 2022
Have vs. have got. Poznaj różnice między czasownikami znaczącymi „mieć”
Czasownik mieć pojawia się na początku naszej przygody z językiem angielskim i razem z być (be) i umieć (can) tworzy podstawę, na bazie której poznajemy mechanizmy tworzenia zdań. To właśnie te czasowniki pozwalają tworzyć nam pierwsze komunikaty: I am a girl. I can draw. I have got a dog. Jednakże możemy wpaść w pewne zakłopotanie, gdy zauważymy, że choć mieć tłumaczymy jako have got, to czasami w tym samym użyciu pojawia się samo have. No i przecież zdarza się, że spotykamy się ze zdaniami, w których występuje samo got! Skąd te różnice? Już wyjaśniamy.
Odmiana czasownika have i odmiana czasownika have got
Czasowniki have i have got oznaczają mieć. W większości szkół uczymy się angielskiego w odmianie brytyjskiej, gdzie częściej używa się formy have got. Za to samo have spotykane jest w książkach, filmach czy piosenkach stworzonych w amerykańskiej odmianie angielszczyzny. Równie popularnej co brytyjska, chociażby dzięki zasobom kultury. Uważa się także, że wersja have got stosowana jest w oficjalnym stylu wypowiedzi, samo have w nieco mniej oficjalnym, a wyłącznie got używamy w mowie potocznej. Podczas egzaminów, w kontaktach biznesowych i oficjalnych warto wybierać have got.
Czasownik have odmienia się przez osoby:
| I have | ja mam |
| you have | ty masz |
| he has | on ma |
| she has | ona ma |
| it has | ono/to ma |
| we have | my mamy |
| you have | wy macie |
| they have | oni/one mają |
Z czasownikiem have got zdania buduje się tak samo, z tą różnicą, że dodatkowo pojawia się cząstka got, czyli w trzeciej osobie liczby pojedynczej (he, she, it) występuje has got, a w pozostałych have got.
Przykładowe zdania:
| I have got a cat. | Mam kota. |
| She has got blue eyes. | Ona ma niebieskie oczy. |
Oczywiście sam czasownik przybiera różne formy także w różnych czasach. Może pojawić się jako had w czasie Past Simple, will have we Future Simple.
Budowa zdań pytających z have
W przypadku pytań z have got sytuacja jest prosta. Tworząc pytania, bazujemy na inwersji, czyli zamianie miejsca podmiotu i czasownika:
| Have/Has | + | podmiot | + | got | + | reszta zdania |
Przykładowe zdania:
| Has he got a car? | Czy on ma samochód? |
| Have you got any close friends? | Czy masz jakichś bliskich przyjaciół? |
W przypadku czasownika have warto pamiętać, że tworząc pytania, jesteśmy zobowiązani do trzymania się takich samych zasad jak w przypadku poszczególnych czasów np.:
Present Simple:
| Do/Does | + | podmiot | + | have | + | reszta zdania |
Przykładowe zdania:
| Do you have any questions? | Czy masz jakieś pytania? |
| Does he have any money? | Czy on ma jakieś pieniądze? |
Jak widać, w trzeciej osobie liczby pojedynczej pojawia się w pytaniu does, ale have nie przyjmuje już formy has.
Past Simple:
| Did | + | podmiot | + | have | + | reszta zdania |
Przykładowe zdania:
| Did you have fun? | Dobrze się bawiłeś? |
| Did he have a family in England? | Czy on miał rodzinę w Anglii? |
Warto zatem przypomnieć sobie zasady tworzenia pytań w poszczególnych czasach.
Budowa przeczeń z have
W przypadku przeczeń have got i has got otrzymują cząstkę not, tworząc have not got (zwykle skracane do haven’t got) i has not got (zwykle skracane do hasn’t got):
| Podmiot | + | have/has not | + | got | + | reszta zdania |
Przykładowe zdania:
| She hasn’t got a boyfriend. | Ona nie ma chłopaka. |
| We haven’t got much food in the house. | Nie mamy za dużo jedzenia w domu. |
W przypadku zdań twierdzących czasownik have potrzebuje operatora zgodnego z czasem użycia, np.:
Present Simple:
| Podmiot | + | don’t/doesn’t | + | have | + | reszta zdania |
Przykładowe zdania:
| He doesn’t have the time for me. | On nie ma dla mnie czasu. |
| I don’t have my key. | Nie mam mojego klucza. |
Past Simple:
| Podmiot | + | didn’t | + | have | + | reszta zdania |
Przykładowe zdania:
| I didn’t have a choice. | Nie miałem wyboru. |
| She didn’t have any talent. | Ona nie miała żadnych talentów. |
Kiedy have got może zostać zastąpione przez have i odwrotnie?
Jeśli oba czasowniki występują w kontekście posiadania czegoś (mieć, posiadać) w czasie teraźniejszym, wówczas mogą być stosowane zamiennie:
| She has a lovely house. | Ona ma uroczy dom. |
| She has got a lovely house. | Ona ma uroczy dom. |
| I have an idea. | Mam pomysł. |
| I have got an idea. | Mam pomysł. |
Dodatkowo dość powszechna jest również wymienność w przeczeniach w czasie przeszłym. Wtedy hadn’t got możemy w większości przypadków zastąpić didn’t have. Popatrzcie na przykłady:
| We hadn’t got enough money to pay for the groceries. | Nie mieliśmy wystarczająco dużo pieniędzy, aby zapłacić za zakupy |
| We didn’t have enough money to pay for the groceries. | Nie mieliśmy wystarczająco dużo pieniędzy, aby zapłacić za zakupy |
Kiedy have nie zastąpimy przez have got?
Jeśli have pełni funkcję czasownika posiłkowego, wówczas nie może zostać zamienione na have got. Podobnie jest, gdy wyraża ono czynność lub stan, a także w pytaniach i w przeczeniach. Tak samo będzie w czasie przeszłym w zdaniach twierdzących, jeśli będziemy chcieli wyrazić stan.
Przeanalizujmy przykłady:
| They have finished the race. | Skończyli wyścig. | ‘Have’ pełni funkcję czasownika posiłkowego. |
| She is having a break. | Ona ma przerwę. | ‘Have’ wyraża czynność. |
| Do you have a job? | Czy masz pracę? | ‘Have got’ nie może być użyte w pytaniach, w których użyto operatorów ‘do’ lub ‘does’. |
| He had an amazing vinyl collection. | On miał piękną kolekcję płyt winylowych. | ‘Have’ występuje w czasie przeszłym, w zdaniu twierdzącym i nie może być zastąpione przez ‘have got’. |
Have czy have got? Podsumowanie
Czy można uogólnić, że have i have got to wyrażenia tożsame, które można stosować wymiennie? Bardzo często tak, jeśli pamiętamy o kilku ważnych kwestiach. Have got jest bardzo popularne w brytyjskim angielskim, ta forma uważana jest za oficjalną, wszelkie zaś inne za nieco bardziej potoczne. Trzeba też pamiętać o zasadach gramatycznych, które każą stawiać czasownik have w konkretnym miejscu w konkretnych czasach. W przypadku czasów z grupy Perfect have jest wręcz kluczowe. Native speaker to świetny sposób, żeby przećwiczyć zasady gramatyczne.
Autor tekstu: Leah Morawiec, Amerykanka, native speaker z 15-letnim doświadczeniem, właścicielka TalkBack.