fbpx

08 Wrz 2020

Czasowniki nieregularne w języku angielskim. Tabelka grozy

Czasowniki nieregularne to koszmar ucznia każdego języka obcego. Większość, i to zdecydowana, pasuje do reguł i zasad, ale zawsze znajdą się wyjątki, które po prostu trzeba zapamiętać.

czasowniki nieregularne TalkBack

Skąd to wszystko?

Język rozwija się cały czas. Niesławna eluwina jest tego przykładem – nawet nie zdajemy sobie sprawy z tego, kiedy nasze wzorce mowy ewoluują i zmieniają się w czasie, głównie dlatego, że ten proces zajmuje lata. Niektóre języki się bronią przed zmianami (dla przykładu, nasz polski komputer, z angielskiego computer, po fińsku to tietokone, a po francusku l’ordinateur), ale to akurat wyjątki. Pewnych zmian w językach nie da się przeskoczyć.

Czasowniki regularne w angielskim odmieniają się według prostej zasady, którą opisaliśmy w artykule o Past Simple. Po prostu dodajemy do nich końcówkę -ed. Na przykład:

  • play → played
  • watch → watched
  • stay → stayed

A jednak, mimo tego dążenia do prostoty, cała gama czasowników odmienia się nieregularnie – wśród nich są takie, których używamy bardzo często, jak be, have, go, write, read. Choć można je podpiąć pod parę kategorii, niestety najprościej będzie je po prostu zapamiętać. Tak jest – oprócz zasad odmieniania czasowników regularnych musicie zapamiętać te z tej tabelki.

kurs angielskiego online

Lista czasowników nieregularnych

infinitive
(bezokolicznik)
past tense
(2 forma)
past participle
(3 forma)
polski odpowiednik
(w bezokoliczniku)
arisearosearisenpowstać
awakeawokeawoke, awakenedprzebudzić się, budzić
bewas, werebeenbyć
bearborebornnieść, ponosić, znosić
beatbeatbeatenbić
becomebecamebecomestawać się
befallbefellbefallenprzytrafić się
beginbeganbegunzaczynać (się)
beholdbeheldbeheldpatrzeć
bendbentbentzginać
betbetbetzakładać się
bidbidbidlicytować
bindboundboundwiązać
bitebitbittengryźć
bleedbledbledkrwawić
blowblewblowndmuchać
breakbrokebrokenłamać, rozbić
breedbredbredhodować, rozmnażać
bringbroughtbroughtprzynosić
broadcastbroadcastbroadcasttransmitować
buildbuiltbuiltbudować
burnburnt/burnedburnt/burnedpalić (się)
burstburstburstpękać
buyboughtboughtkupować
cancouldmóc, potrafić
castcastcastrzucać (np. cień, piłkę)
catchcaughtcaughtłapać
choosechosechosenwybierać
cleavecleft/clovecleft/clovenrozłupywać
clingclungclunglgnąć
comecamecomeprzychodzić, przybywać
costcostcostkosztować
creepcreptcreptpełzać
cutcutcutciąć
do/doesdiddonerobić
digdugdugkopać (np. w ziemi)
drawdrewdrawnrysować
dreamdreamt/dreameddreamt/dreamedśnić, marzyć
drinkdrankdrunkpić
drivedrovedrivenjechać, prowadzić samochód
eatateeatenjeść
fallfellfallenupadać
feedfedfedkarmić
feelfeltfeltczuć
fightfoughtfoughtwalczyć
findfoundfoundznaleźć
forgiveforgaveforgivenprzebaczać
flyflewflownlatać
forgetforgotforgottenzapominać
freezefrozefrozenzamrażać
getgotgot/gottendostawać
givegavegivendawać
gowentgoneiść
growgrewgrownrosnąć
hanghunghungwieszać
havehadhadmieć
hearheardheardsłyszeć
hidehidhiddenukrywać się
hithithituderzać
holdheldheldtrzymać
hurthurthurtranić
keepkeptkepttrzymać
knowknewknownwiedzieć, znać
laylaidlaidkłaść (w tym kłaść się)
leadledledprowadzić
learnlearntlearntuczyć się
leaveleftleftopuszczać, wyjeżdżać, zostawiać
lendlentlentpożyczyć
letletletpozwolić
lielaylainleżeć
lieliedliedkłamać
lightlitlitzapalać
loselostlostgubić, zgubić
makemademaderobić
meanmeantmeantznaczyć; mieć na myśli
meetmetmetspotykać, poznawać
paypaidpaidpłacić
putputputkłaść, położyć
quitquitquitrzucać, opuszczać
readreadreadczytać
rideroderiddenjeździć
ringrangrungdzwonić
riseroserisenpodnosić się
runranrunbiec
saysaidsaidmówić, powiedzieć
seesawseenwidzieć, zobaczyć
sellsoldsoldsprzedać
sendsentsentwysyłać
setsetsetumieszczać, zachodzić (np. słońce)
shakeshookshakenpotrząsnąć
shineshoneshoneświecić
shootshotshotstrzelać
showshowedshownpokazać
shutshutshutzamykać
singsangsungśpiewać
sinksanksunktonąć
sitsatsatsiedzieć
sleepsleptsleptspać
smellsmelt/smelledsmelt/smelledwąchać/pachnieć
speakspokespokenmówić
speedspedspedmknąć
spellspelt/spelledspelt/spelledliterować
spendspentspentspędzać, wydawać
spillspiltspiltrozlewać
splitsplitsplitrozdzielać
spoilspoilt/spoiledspoilt/spoiledpsuć
standstoodstoodstać
stealstolestolenkraść
stickstuckstuckutkwić
strikestruckstruckuderzyć
sweepsweptsweptzamiatać
swimswamswumpływać
taketooktakenbrać
teachtaughttaughtuczyć
teartoretornrwać, rozrywać
telltoldtoldpowiedzieć
thinkthoughtthoughtsądzić, myśleć
throwthrewthrownrzucać
understandunderstoodunderstoodrozumieć
wake (up)woke (up)woken (up)budzić się
wearworewornnosić
weepweptweptpłakać, łkać
winwonwonwygrywać
writewrotewrittenpisać

Oczywiście, nie jest to pełna lista czasowników nieregularnych – usunęliśmy z niej kilka rzadziej spotykanych czasowników, które nawet native speakerom nie przydają się za bardzo w codziennym życiu.

angielski online

Recepta na sukces – czasowniki nieregularne

Bardzo chcielibyśmy móc dać wam zestaw złotych zasad, dzięki którym powyższa tabelka będzie prosta do zapamiętania. Niestety. Od 1066 roku nikt technicznie nie podbił Anglii i Wysp Brytyjskich, więc wydawać by się mogło, że język miał czas okrzepnąć i dopasować się do jednego standardu.

Cóż, życie nie zawsze jest takie piękne. Żeby było zabawniej, większość czasowników nieregularnych w języku angielskim to słowa o pochodzeniu staroangielskim. Kiedyś sposób ich odmian był właśnie tym regularnym, poprawnym. Nie będziemy się wdawać w kwestie Wielkiej Przesuwki Samogłosek ani różnice między “słabymi” i “silnymi” czasownikami – ale dla pewnego ułatwienia pokażemy kilka podobieństw między niektórymi czasownikami nieregularnymi.

Czasowniki nieregularne w angielskim możemy podzielić na kilka – bardzo umownych w tym wypadku – grup:

Pierwsza grupa to czasowniki, które twardo trzymają się swojej formy i nie zmieniają się ani II, ani w III formie. Z najbardziej popularnych możemy wybrać set, bet, cost, cut i hit. Z reguły są to wybrane czasowniki jednosylabowe, choć nie zawsze. Z nimi więc sprawa jest prosta – nie musimy się o nie martwić w żadnym czasie.

Druga grupa to czasowniki, które zmieniają formę od bezokolicznika i również trzymają się jej w II i III formie. Tu mamy przykłady find, fight, bring, buy, feel, have, meet.

Ciekawymi przypadkami są też czasowniki nieregularne, które podążają za wzorem i-a-u. Też są to zwykle jednosylabowce. W bezokoliczniku mają i, a w kolejnych formach zmienia się ono kolejno na a i u. Oto kilka przykładów:

  • drink-drank-drunk
  • sink-sank-sunk
  • sing-sang-sung

Sporo czasowników nieregularnych przyjmuje w trzeciej formie -n na końcu, w tym take – ale z kolei make, przecież tak podobne, nie przyjmuje formy *maken. Ich charakterystyką jest to, że mają inną formę w II kolumnie tabeli, a trzecia przyjmuje -n:

  • take-took-taken
  • rise-rose-risen
  • ride-rode-ridden
nauka angielskiego online

Wyjątki – czasowniki nieregularne

Oczywiście, czym byłby nasz artykuł, gdyby nie porcja wyjątków? W tabelce możecie zauważyć, że niektóre czasowniki mają dwie formy w kolumnach – jedna nieregularna i jedna regularna, z końcówką -ed. O co więc chodzi?

Nierzadko bierze się to z różnic w American English i British English – takimi przykładami są czasowniki dive, get czy sneak, które w Anglii zwykle są regularne lub mają takie same formy w czasie przeszłym i past participle (dived, got, sneaked), ale w Stanach są już nieregularne (dove, gotten, snuck). Z kolei burn w obu odmianach angielskiego może odmienić się jako burned albo burnt. Drugie jest popularniejsze w BrE, ale żadna z tych form błędem nie będzie.

Z drugiej zaś strony, skoro język ewoluuje, zdarza się, że część form nieregularnych odchodzi do lamusa. Regularne warianty, które je zastępują, są tworzone przez analogię z innymi, podobnie brzmiącymi czasownikami, albo po prostu… powstają. Taki los spotkał czasownik bless, który obecnie odmienia się bless-blessed-blessed, czyli regularnie, ale dawniej w II i III formie brzmiał blest. Z drugiej strony zapożyczone z francuskiego catch swoje formy (caught-caught) mogło uzyskać przez analogię do teach, czy dig, który przez podobieństwo ze stick stał się nieregularny.

O wyjątkach, nietypowych przypadkach, przedziwnych ewolucjach można napisać niejeden esej – i, co gorsza, wyżej pokazaliśmy wam kilka “regułek”, ale nie każdy czasownik, który brzmi podobnie, do regułek pasuje.

Prosty sposób na czasowniki nieregularne?

Musimy was zmartwić – takowy nie istnieje. Na początku nauki warto jest mieć pod ręką ściągawkę z tabelką. Spróbujcie zacząć od zapamiętania, które czasowniki są nieregularne, wtedy pojawi wam się nawyk zaglądania do niej i upewniania się, jak brzmią pozostałe formy czasownika. A oprócz tego? Practice, practice, practice! I nie zrażajcie się, że czasem o czymś zapomnicie, któraś forma wam umknie albo pomylicie czasownik nieregularny z regularnym.

W ramach anegdotki powiemy wam, że pewien znajomy anglista, który 25 lat operuje językiem, na studiach miał egzamin z gramatyki praktycznej. Poszło mu nieźle, z jednym wyjątkiem – tak się skupił na właściwej konstrukcji, że czasownik fly odmienił *flied. Gwarantujemy, że do końca życia nie zapomni, że fly jest nieregularne!

Oczywiście, samodzielne wkuwanie na blachę tabelki to jedna strona medalu, ale historyjka ta pokazuje jedno – nawet, jeśli opanujemy wszystkie konieczne czasowniki nieregularne, pomyłki się zdarzają. Dlatego właśnie tego typu zagadnień nie ma sensu poznawać w próżni. Dobrze dobrane zadania, które zada wam profesjonalny lektor (native speaker angielskiego, na przykład), sprawią, że odmiana nieregularna wejdzie wam w nawyk raz-dwa!

kurs angielskiego online

Autor: Leah Morawiec, nauczycielka, doświadczony Native Speaker i właścicielka TalkBack.